Cumhuriyetin İlanı

Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
Saltanatın kaldırılması veAnkara’nın yeni Türk Devleti’nin başkenti olarak belirlenmesinden sonra, Atatürk, Türk ve dünya kamuoyuna cumhuriyetin ilan edileceğini duyurdu.Atatürk ve İsmet Paşa, 1921 Anayasası’nda “Türkiye Devleti’nin hükûmet şekli cumhuriyettir.” şeklinde bir değişiklik önergesi hazırladı. Türkiye Büyük Millet Meclisi 29 Ekim 1923’te değişiklik önergesini kabul etti. Böylece cumhuriyet ilan edilmiş oldu.

Cumhuriyetin ilanından sonra TBMM’de cumhurbaşkanlığı seçimi yapıldı. Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alarak yeni Türk Devleti’nin ilk cumhurbaşkanı seçildi. 1921 Anayasası’nda yapılan değişiklikle meclis hükûmeti sisteminden, kabine hükûmeti sistemine geçildi. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa’yı başbakan olarak hükûmeti kurmakla görevlendirdi. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Fethi Okyar’ı meclisbaşkanı seçti.
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte hükûmet şekli olarak kabine sistemi benimsendi. Bu sistemle aynı zamanda kuvvetler ayrılığı ilkesine doğru önemli bir adım atılmış oldu. Kabine sisteminde yürütmenin başında cumhurbaşkanı bulunur. Hükûmet ise cumhurbaşkanının atadığı başbakan ve bakanlar kurulundan oluşur. Hükûmet meclisten aldığı güvenoyu ile göreve başlar.
Türkiye Cumhuriyeti’nin yönetim anlayışı millet egemenliğine dayalıdır. Türk milleti; cumhuriyet ile birlikte, kendi yöneticilerini belirleme, seçim yolu ile değiştirme ve denetleme yetkisini eline aldı. Cumhuriyet idaresinde temel kural, egemenliğin kayıtsız şartsız milletin olmasıdır. Cumhuriyet, ülkenin halk tarafından ve halk için yönetildiği demokrasiye dayalı yönetim anlayışını güçlendirdi. Cumhuriyet anlayışına uygun yeni kurumlar oluşturuldu. Toplumsal ayrıcalıklar kaldırıldı. Bireylerin özgürlüğü sağlanarakeşityurttaşlıkanlayışı kabul edildi.
Cumhuriyetçilik, devlet yönetiminde millî egemenliği, millî iradeyi ve özgür seçimi esas kabul eden ilkenin adıdır. Bu ilkenin yönetim biçimi ve siyasal rejim olarak ifadesi, cumhuriyettir. Bu tarz yönetim, millî egemenlik kavramını en iyi temsil edecek, en iyi gerçekleştirecek, en iyi uygulatacak bir devlet şekli olup demokrasinin de en gelişmiş biçimidir, durumudur. Atatürk’e göre: “Türk milletinin karakterine ve âdetlerine en uygun olan bu yönetim şekli, milletin insanca yaşamasını bilmesi, insanca yaşamanın neye bağlı olduğunu öğrenmesi demektir.”

Cumhuriyetin İlanını Hazırlayan Etkenler cumhuriyetin-ilani

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir