Farklı Hayvanlarda Sinirsel Denetim

Farklı Hayvanlarda Sinirsel Denetim
Hayvanlar âleminde gerçek sinir sisteminin görüldüğü ilk canlı grubu sölenterlerdir. Bu canlılarda merkezî sinir sistemi bulunmaz. Sölenter grubundan olan hidrada sinir hücrelerinin birbirine bağlanması ile bütün vücuda yayılan bir sinir ağı oluşur. Buna ağsı sinir sistemi adı verilir (Şekil 1.6.1). Bu yapıda, uyartılar vücudun her bölgesine dalgalar hâlinde ve çok yavaş iletilir. Bu tür iletime diffuz iletim denir. Bu iletimde uyarının alındığı bölgede oluşan uyartılar güçlüdür. Alındığı bölgeden uzaklaştıkça uyartıların gücü azalır.
Sölenterlerden daha gelişmiş olan yassı solucanlarda sinir sisteminin en ilkel şekli olan ip merdiven sinir sistemi bulunur. Bu sistemde vücutta iki taraflı uzanan sinir kordonları enine bağlarla ip merdiven şeklinde birbirine bağlanmıştır. Halkalı solucanlarda ise baş bölgesinde beyin görevi yapan bir çift ganglion (sinir hücresi topluluğu) bulunur. Buradan çıkan bir çift sinir kordonu kaynaşmış şekilde ve her halkada ganglionlar oluşturarak karın bölgesinde uzanır. Her halkadaki gangliondan çıkan sinirler vücuda yayılır (Şekil 1.6.2).

Böceklerdeki sinir sistemi, halkalı solucanlardakine benzemekle birlikte daha gelişmiş bir yapı kazanır. Şekil 1.6.3.’te verilen çekirge örneğinde de görüldüğü gibi bu canlılarda toprak solucanından farklı olarak merkezî sinir sistemi daha gelişmiştir. Baş kısmındaki gangliyon-lar daha büyük olup beyin görevi yapar. Karın tarafında bulunan sinir kordonu üzerindeki ganglionlar birbirinden bağımsız iş görür. Her segmentte bir ganglion yani bir çeşit sinir merkezi bulunur. Alınan uyartılar en yakın gangliona iletilir. Başı kopan sineklerin yürüyebilmesi ya da arının sokmasının sebebi budur.
Omurgasızlara göre çok daha gelişmiş sinir sistemine sahip omurgalılardan olan kertenkelede sinir sisteminin kısımlarını yandaki şekilde inceleyebilirsiniz (Şekil 1.6.4). Kertenkelelerde sinir kordonu (omurilik), sırt tarafında yer alır. Beyin; baş kısımda, sinir kordonunun ucunda bulunur. Beyin iki yarım küreden oluşmuştur. Çeşitli duyusal merkezleri içerir.
Hayvanlarda sinir sistemi iç ve dış ortamdan gelen uyartıları alır. Canlının çevresinde ses dalgaları, ışık, sıcaklık, basınç ve kimyasal maddeler gibi pek çok uyarıcı etken vardır. Bu etkenlerin oluşturduğu uyarılar duyu organlarında bulunan özel hücreler tarafından algılanır. Bunlara reseptör (alıcı) hücreler denir. Uyarılar reseptör hücrede uyartının başlamasına neden olur.

hidrada-agri-sinir-sistemi

halkali-solucanlarda-sinir-sistemi

cekirge-sinir-sistemikertenkele-beyin-omurilikten-olusan-sinir-sisteminin-kisimlari