Fizyoloji veya Tıp Nobeli Beynin “GPS” Sistemini Keşfedenlerin Oldu

Fizyoloji veya Tıp Nobeli Beynin “GPS” Sistemini Keşfedenlerin Oldu
2014 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü beynimizde bir konumlandırma sistemi oluşturan hücreleri keşfettikleri için John O’Keefe, May-Britt Moser ve Edvard I. Moser adlı bilim insanlarına verilecek.
Nerede olduğumuzu nasıl biliriz? Bir yer-den bir yere giderken yolumuzu nasıl buluruz? Ayrıca nasıl oluyor da bu bilgiyi tekrar aynı rotayı izleyerek yolumuzu kolayca bulmamızı sağlayacak biçimde saklayabiliyoruz? Bu yılın Fizyoloji veya Tıp Nobeli’ni kazanan bilim insanları işte bu sorulara cevap buldu. O’Keefe, May-Britt Moser ve Edvard I. Moser beynimizde, kendimizi mekânsal olarak konumlandırmamızı sağlayan bir sistem, “içsel bir GPS sistemi” keşfederek yüksek bilişsel bir işlevin hücresel temellerini ortaya koydu.
John O’Keefe 1971 yılında konumlandırma sisteminin ilk bileşenini buldu. Sıçan beyni üzerinde çalışan O’Keefe beynin hipokam-püs denen bölgesinde, sıçan bir odanın hep belirli bir yerindeyken etkinleşen bir sinir hücresi tipi keşfetti. Sıçan odanın başka yer-lerindeyken de başka sinir hücreleri etkinleşi-yordu. O’Keefe bu “yer hücreleri”nin odanın bir haritasını oluşturduğu sonucuna vardı.
Otuz yıldan fazla bir süre sonra 2005 yılında, May-Britt ile Edvard Moser beynin konumlandırma sisteminin bir başka kilit bileşenini keşfetti. May-Britt ve Edvard Moser “şebeke hücreleri” denen ve bir koordinat sistemi oluşturarak hassas bir şekilde konum ve yol bulmayı sağlayan sinir hücrelerini keşfetti. Daha sonra yaptıkları araştırmalar da yer ve şebeke hücrelerinin konum ve yol bulmayı nasıl sağladığını ortaya koydu.
John O’Keefe, May-Britt Moser ve Edvard I. Moser’ın keşifleri felsefecileri ve bilim insanlarını yüzyıllarca meşgul etmiş bir probleme, beynimizin bizi çevreleyen mekânın bir haritasını nasıl oluşturduğu, dolayısıyla karmaşık bir ortam içinde yolumuzu nasıl bulduğumuz problemine çözüm getirdi.

gps-sistemi