Floresan Mikroskobun Keşfi Kimya Nobeli Getirdi

Floresan Mikroskobun Keşfi Kimya Nobeli Getirdi
Bu yılın Nobel Kimya Ödülü üstün çözünürlüklü floresan mikroskopisini geliştirdikleri için Eric Betzig, Stefan W. Hell ve William E. Moerner adlı bilim insanlarına verilecek. Işık mikroskopisi, herkesçe benimsenmiş bir ön kabulden dolayı uzunca bir süre yerinde saymıştı. Bu kabul ışığın dalga boyunun yarısından daha yüksek bir çözünürlük elde edilemeyeceği yönündeydi. 2014 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülen araştırmacılar floresan moleküllerin yardımıyla bu engelin dâhice üstesinden geldi. Çığır açıcı keşifleri, ışık mikroskopisini nano ölçeğe terfi ettirdi. Günümüzde nanoskopi olarak adlandırılan bu yeni teknoloji sayesinde bilim insanları artık tek tek moleküllerin canlı hücre içindeki yolaklarını görüntüleyebiliyor. Moleküllerin beyindeki sinir hücreleri arasında nasıl bağlantılar oluşturduğunu görebiliyor; Parkinson, Alzheimer ve Huntington hastalıklarıyla ilintili proteinlerin kümelenişini takip edebiliyor, döllenmiş yumurta hücreleri embriyo oluşturmak üzere bölünmekteyken hücre içindeki proteinleri tek tek izleyebiliyor.
Bu yılın Nobel Kimya Ödülü iki ayrı yöntemle ilgili. İlki Stefan Hell tarafından 2000 yılında geliştirilen “tetiklenmiş salım azaltımı mikroskopisi” (STED). Bu yöntemde kullanılan iki lazer ışınından biri floresan moleküllerin parlamasını tetiklerken diğeri nanometre ölçeğindeki bir hacimden gelen dışındaki tüm floresan ışımayı engelliyor. İncelenen örnek nanometre ölçeğinde taranarak çok yüksek çözünürlüklü görüntü elde ediliyor.
Diğer yöntemse temellerini Eric Betzig ile Willliam Moerner’in attığı “tek molekül mikroskopisi”. Yöntem, tek tek moleküllerin floresan ışımalarının “açılıp kapatılabilmesine” dayanıyor. Bilim insanları aynı bölgeyi birden daha fazla görüntüleyerek her seferinde birkaç molekülün parlamasını sağlıyor. Bu görüntülerin üst üste bindirilmesiyle de nano ölçekte yoğun bir süpergörüntü elde ediliyor. Bu yöntemi ilk defa 2006 yılında Eric Betzig kullandı.
Floresan Mikroskopun Keşfi