İskelet Kasının Kasılma Mekanizması

İskelet Kasının Kasılma Mekanizması
Kasların kasılabilmesi için uyarılmaları gerekir. Kasılmayı sağlayan uyartının şiddeti belirli bir düzeyin üstünde olmalıdır. Kasların kasılmasını sağlayan en küçük uyartı şiddetine eşik şiddeti denir. Kas, eşik şiddetinin altındaki uyartılara tepki göstermez. Eşik şiddetinin üzerindeki uyartılara ise hep aynı şiddette tepki gösterir. Buna ya hep ya hiç prensibi denir.
Uyarılan bir kasın bir kez kasılıp gevşeyerek eski hâlini almasına kas sarsı ya da kasıl sarsılma denir. Bu süre içinde üç evre gözlenir (Grafik 1.5.1):

kasin-kasilma-evreleri

Gizli evre: Kasın uyarıldığı an ile kasılmaya başladığı an arasında geçen süredir.
Kasılma evresi: Kasılmanın başladığı an ile gevşemenin başladığı an arasında geçen süredir.
Gevşeme evresi: Kasın gevşeyerek eski hâline dönmesine kadar geçen süredir.
Kas, gevşeme evresinden sonra tekrar uyarılıncaya kadar dinlenir. Bir kas, kısa aralıklarla sık sık uyarılırsa tam olarak gevşemeden sürekli kasılı durumda kalır. Bu olaya fizyolojik tetanos denir (Grafik 1.5.2). Fizyolojik tetanos hâlindeki kas gevşemez.
İskelet kasları dinlenme hâlindeyken kişinin bilinci açık olduğu sürece hafif kasılı durumdadır. Bu duruma kas tonusu denir. Bayılma durumunda kas tonusu ortadan kalkarak vücut, hafif kasılı durumunu kaybeder.
Çizgili kaslarda aktin ve miyozin iplikçikleri açık ve koyu bantlar oluş-turacak şekilde düzenlenmiştir. Kas yapısında sadece aktin iplikçiklerin bulunduğu bölge ince yapıda olduğundan ışığı az kırar ve bu bölge açık renkli görünür. Bu bölgeye I bandı adı verilir. Miyozin ve aktin iplikçiklerin bulunduğu bölge ise ışığı çok kırar ve koyu renkli görünür. Bu bölge A bandı adını alır. A bandının ortasında sadece miyozin iplikçiklerinin bulunduğu açık renkli görünen şerit şeklindeki kısma H bandı denir. I bandının ortasında Z çizgisi bulunur. İki Z çizgisi arasındaki bölge sarkomer olarak adlandırılır (Şekil 1.5.18). Sarkomer, kasılma birimidir. Çizgili kaslarda açık ve koyu renkli bantlaşmalar şeklinde görülen yapılanma kas demeti boyunca devam eder. Çizgili kasların kasılması Huxley’in kayan iplikler modeli ile açıklanır. Bu modele göre kasılma, kası oluşturan aktin ipliklerinin miyozin iplikler üzerinde kaymasıyla gerçekleşir. Kasılma sırasında A bandının boyu değişmezken, I bandı daralır, H bandı görülmez olur. İki Z çizgisinin birbirine yaklaşmasıyla kasın boyu kısalır. Kasılma sırasında kasın hacim ve kütlesinde değişme olmaz.
kasin-kasilma-evrelerii