Saltanatın Kaldırılması

Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım1922)

Yeni Türkiye’nin eski Türkiye ile hiçbir ilgisi yoktur. Osmanlı Hükûmeti tarihe geçmiştir. Şimdi yeni bir Türkiye doğmuştur. Gerçi millet değişmemiştir. Aynı Türk unsuru bu milleti oluşturuyor. Ancak yönetim biçimi değişmiştir.
Ankara’da millî hükûmet kurulmadan önce İstanbul’da bir sultan ve bunun bir hükûmeti vardı. Millet; ülkenin işlerine, görevi kanun yapmak olan bir Meclis aracılığıyla katılabiliyordu. Bu hükûmet biçimi, millete istekli olduğu bağımsızlık ve hürriyeti vermeye yeterli değildir. Bu hükûmet biçiminin verdiği kötü sonuçlar ortadadır.
Millet ölmek istemiyor, yaşamak ve bunun bir için de ne gerekiyorsa onu yapmak istiyordu. İşte bunun içindir ki üç yıldan beri yönetim biçimini
değiştirdi, yukarıda açıkladığım bir meşruti hükûmete karşılık, doğrudan doğruya milletten çıkan hükûmetikabuletti. Bu yeni hükûmet, millet tarafından görevlendirilmiş ve aynı zamanda hem yürütme gücüne hem de yasama gücüne sahip milletvekillerinden oluşur. Bu milletvekillerinin bazıları, yönetimle ilgili işlerin ayrıntılarını düzenlemeye ve halk denetçileri görevini yerine getirmeye görevlidirler.

Türk milleti millî mücadelesini ve Türkiye Büyük Millet Meclisini kayıtsız şartsız millî egemenlik anlayışı üzerine kurdu. Saltanat sisteminde padişahın iradesinin üstünlüğü, millî egemenlikanlayışı ile bağdaşmıyordu. 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisinin kurulması ile etkisi azalan saltanatın resmen kaldırılması gerekiyordu.
1. Utkan Kocatürk, Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri, www.atam.gov.tr
İsviçre’nin Lozan kentinde yapılacak olan barış konferansına Türkiye, 28 Ekim 1922’de hem İstanbul hem de Ankara Hükûmetleri nezdinde davet edildi. İtilaf Devletlerinin Lozan Barış Konferansı’na iki hükûmeti birlikte çağırmalarındaki amaç, Türk tarafını bölerek birbirine düşürmekti.

İstanbul Hükûmeti’nin Lozan görüşmelerine Ankara Hükûmeti ile birlikte katılma çağrısında bulunması saltanatın kaldırılması için uygun bir ortam oluşturdu. Bu durum, Büyük Millet Meclisi tarafından görüşmelerde iki başlılık oluşturacağı düşüncesiyle sakıncalı bulundu. Çıkarılan bir kanunla 1 Kasım 1922’de saltanat kaldırıldı.
Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte Osmanlı Devleti, hukuki olarak sona erdi. Böylelikle Türk inkılaplarının en önemlilerinden biri gerçekleştirilmiş oldu. İstanbul’daki Osmanlı Hükûmeti istifa etti. Son Osmanlı padişahı Vahdettin, 17 Kasım 1922’de yurdu terk etti.

sultan-vahdettinin-istanbuldan-ayrilisi

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir