Yer’in Merkezine Seyahat

Yer’in Merkezine Seyahat
Günümüzde Yer’in derinlikleri hakkında doğrudan gözlem yaparak bilgi edinmek mümkün değildir. Ancak yerkürenin iç kısımları, her zaman merak konusu olmuştur. Her dönemde Yer’in iç yapısıyla ilgili olarak farklı görüşler ileri sürülmüştür. Bilim insanları, çeşitli yöntemlerle Yer’in iç yapısıyla ilgili bilgiler elde etmeye çalışmışlardır. Bu çalışmalar sırasında dolaylı ölçüm yöntemleri kullanılmıştır. Çünkü 6371 km yarı çapındaki Yer’in merkezine kadar inebilmek olanaksızdır. Bu nedenle yerkürenin iç kısımları hakkında sondajlardan, deprem dalgalarından, yüzeye çıkan magmanın özelliklerinden, sıcak su kaynaklarından ve çeşitli aletlerden yararlanarak inceleme yapılmaktadır. Bu incelemelere dayanılarak Yer’in kalınlıkları, sıcaklık ve yoğunlukları farklı çeşitli katmanlardan oluştuğu ortaya konmuştur. Bunlar; yer kabuğu (taşküre), manto, dış çekirdek ve iç çekirdektir (5.1.Şekil).

yerin_merkezi

a. Yer Kabuğu: Levha denilen büyük parçalar hâlinde-dir. Kayaçlardan oluşan bu parçalar, yoğunluğu daha fazla olan mantonun üst kısmı üzerinde yüzer hâlde bulunur. Yer kabuğu sial ve sima olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır (5.2.Şekil). Kalınlığı 50 km’yi bulan Sial, yer kabuğunun üst katmanıdır. Bu katman, çoğunlukla kıtaları oluşturur. Sima ise ince bir katmandır (4 ile 12 km) ve çoğunlukla okyanusların tabanını oluşturur.
b. Manto: Ateş küre ya da pirosfer de denilen bu katman, taş küre ile çekirdek arasındaki geçiş katmanıdır. Yüksek sıcaklık nedeniyle akıcı bir yapıda ve ergimiş haldedir. Mantonun üst kısmı daha akışkan bir yapıdadır. Bu kısımdaki hareketler yer kabuğunu da hareket ettirmektedir. Yerküre hacminin %80’ini manto oluşturur.
c. Çekirdek: Demir ve nikel gibi ağır maddeler, Yer’in çekirdeğinde toplanmıştır. Bu nedenle, çekirde-
ğe ağır küre ya da barisfer de denir. Sıcaklığı yaklaşık 5000°C’tur. Çekirdek, iç ve dış çekirdek olmak üze-
re iki katmandan oluşur.

yer_kabugu_bolumleri